Fiber optik kablolar bakır kablolar gibi bükülüp bağlanarak veya lehimlenerek birleştirilemez. İki fiber lifin ışığı kayıpsız iletecek şekilde birleştirilmesi, özel ekipman ve hassas işçilik gerektirir. Bu işlemin en yaygın ve en güvenilir yöntemi füzyon ek olarak bilinir. Bu yazıda füzyon ekin ne olduğunu, nasıl yapıldığını, diğer yöntemlerden farkını ve kaliteli bir ek için dikkat edilmesi gerekenleri anlatıyoruz. Kopan veya hasar gören hatlarınız için fiber kablo tamiri sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Füzyon Ek Nedir?
Füzyon ek (fusion splicing), iki fiber optik lifin uçlarının özel bir makinede hassas şekilde hizalanıp elektrik arkı ile eritilerek kalıcı olarak birleştirilmesidir. Doğru yapılan bir füzyon ekte iki lif adeta tek bir lif gibi davranır; ışık çok düşük kayıpla ve neredeyse hiç yansıma olmadan ilerler.
Fiber Ekleme Ne Zaman Gerekir?
-
Arıza onarımı: Kopan veya hasar gören kabloların birleştirilmesi.
-
Uzun hatlar: Kablo makaralarının uzunluğunu aşan güzergâhlarda kabloların uç uca eklenmesi.
-
Sonlandırma: Kablodaki liflerin, konnektörlü pigtail kablolarla birleştirilerek panelde sonlandırılması.
-
Dallanma: Ana omurga kablosundan farklı noktalara ayrılan hatların oluşturulması.
Füzyon Ek Nasıl Yapılır?
1. Kablonun hazırlanması
Kablonun dış kılıfı, mukavemet elemanları ve tüpleri dikkatlice açılır. Ek yapılacak lifler ayrılır.
2. Koruma kılıfının takılması
Ek sonrası lifi korumak için kullanılacak ısıyla daralan koruma kılıfı, işlem öncesinde life geçirilir.
3. Soyma (stripping)
Lifin üzerindeki koruyucu kaplama özel pense ile soyulur; cam yüzeye zarar verilmemesi çok önemlidir.
4. Temizlik
Soyulan lif, uygun temizleme sıvısı ve tüy bırakmayan mendille temizlenir. En küçük toz bile ek kalitesini düşürür.
5. Hassas kesim (cleaving)
Lif ucu, özel bir kesiciyle lif eksenine dik ve pürüzsüz şekilde kesilir. Kesim açısının düzgünlüğü, ek kaybını belirleyen en önemli faktörlerden biridir.
6. Hizalama ve kaynak
Lifler füzyon ek makinesine yerleştirilir. Makine, kameralar yardımıyla lifleri çekirdek veya kaplama seviyesinde hizalar ve elektrik arkıyla birleştirir. Pek çok makine, işlem sonunda tahmini ek kaybını ekranda gösterir.
7. Koruma ve yerleştirme
Koruma kılıfı ek noktasının üzerine kaydırılır ve ısıtılarak daraltılır. Ek, ek kutusu veya kaset içinde bükülme yarıçapına uygun şekilde yerleştirilir.
8. Test
Ek tamamlandıktan sonra hat, OTDR ve kayıp testleriyle ölçülerek raporlanır.
Füzyon Ek ile Mekanik Ek Arasındaki Fark
Mekanik ek, lif uçlarının kaynak yapılmadan, hizalama yapan bir mekanik parça ve indeks uyumlu jel yardımıyla birleştirilmesidir. Hızlı ve pahalı ekipman gerektirmeyen bir yöntemdir; ancak füzyon eke göre daha yüksek kayıp ve yansıma oluşturur ve uzun vadede çevresel etkilere daha duyarlıdır. Bu nedenle kalıcı, yüksek performanslı ve kritik hatlarda füzyon ek tercih edilir; mekanik ek ise geçici çözümler veya sınırlı uygulamalar için kullanılır.
Bant, yapıştırıcı veya benzeri geçici yöntemlerle "birleştirme" ise fiber optik için uygun değildir ve kalıcı sorunlara yol açar.
Füzyon Ek Kalitesini Etkileyen Faktörler
-
Temizlik: Lif yüzeyi ve ekipmanın temizliği.
-
Kesim kalitesi: Kesicinin bıçak durumu ve ayarı.
-
Makine bakımı: Elektrotların durumu ve kalibrasyon.
-
Lif tipi uyumu: Single mode ve multi mode liflerin karıştırılmaması, doğru program seçimi.
-
Ortam koşulları: Rüzgâr, nem, toz ve sıcaklık; saha çalışmalarında uygun çalışma ortamı oluşturulmalıdır.
-
Teknisyen deneyimi: Tüm adımların özenle uygulanması.
Fiber optik lif özelliklerine ilişkin uluslararası tanımlar için ITU-T G.652 belgesine göz atabilirsiniz.
Ek Kutusu ve Kaset Düzeni
Ek noktaları, fiber altyapının en hassas yerleridir. Ek kutuları ve kasetler, bu noktaları nem, darbe ve aşırı bükülmeye karşı korur. Kutunun ortama uygun koruma sınıfına sahip olması, liflerin kasete düzgün yerleştirilmesi ve her ekin etiketlenmesi, ileride yapılacak bakım ve onarımları kolaylaştırır. Panel tarafındaki düzenleme için fiber kablo sonlandırma hizmetimize göz atabilirsiniz.
Çekirdek Hizalamalı ve Kaplama Hizalamalı Makineler
Füzyon ek makineleri hizalama yöntemine göre ikiye ayrılır. Kaplama hizalamalı makineler lifleri dış kaplamalarına göre hizalar; daha ekonomiktir ve pek çok uygulamada yeterlidir. Çekirdek hizalamalı makineler ise kameralar yardımıyla ışığın ilerlediği çekirdeği doğrudan görerek hizalama yapar. Bu yöntem, özellikle uzun mesafeli single mode hatlarda ve düşük kayıp gerektiren projelerde daha tutarlı sonuçlar verir. Projenin gereksinimlerine uygun makine ile çalışmak, ek kalitesinin temel şartlarından biridir.
Sık Yapılan Hatalar
-
Lif temizliğini atlamak veya kirli mendil kullanmak.
-
Bıçağı aşınmış kesici ile çalışmak.
-
Ek noktasını koruma kılıfı olmadan bırakmak.
-
Ek kasetinde lifleri sıkıştırarak aşırı bükmek.
-
Onarım sonrası test yapmadan hattı devreye almak.
Sıkça Sorulan Sorular
Füzyon ek internet hızını düşürür mü?
Standartlara uygun yapılan füzyon ekin kaybı çok düşüktür ve hız üzerinde fark edilir bir etkisi olmaz.
Bir hatta kaç ek yapılabilir?
Ek sayısı, hattın toplam kayıp bütçesine göre değerlendirilir. Her ek ve konnektör kayıp bütçesinden pay alır; toplam kaybın kullanılan cihazların kabul sınırları içinde kalması gerekir.
Füzyon ek ne kadar dayanır?
Doğru yapılmış ve ek kutusunda korunan bir füzyon ek, kablonun ömrü boyunca kalıcı olarak kullanılabilir.
Single mode ve multi mode lifler birbirine eklenebilir mi?
Hayır. Çekirdek çapları farklı olduğu için birbirine eklenmeleri çok yüksek kayba yol açar. Her lif tipi kendi tipiyle eklenmelidir.
Sonuç
Füzyon ek, fiber optik liflerin düşük kayıpla ve kalıcı olarak birleştirilmesinin en güvenilir yöntemidir. Kaliteli bir ek; doğru hazırlık, temizlik, hassas kesim, bakımlı ekipman ve deneyimli işçilik gerektirir. Atmaca Bilişim olarak fiber onarım ve ekleme işlemlerini test raporuyla birlikte teslim ediyoruz. Ayrıntılar için fiber kablo tamiri sayfamızı inceleyebilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.
